Właściwy organ jest zobowiązany do utworzenia specjalistycznej służby medycznej w celu realizacji swoich zadań w zakresie publicznej służby zdrowia. W Dolnej Saksonii za lekarzy urzędowych uznaje się wszystkich lekarzy, którzy pracują w tych specjalistycznych służbach medycznych i ukończyli specjalistyczne szkolenie w zakresie zdrowia publicznego. (Wcześniej natomiast terminem „lekarz urzędowy” określano zazwyczaj kierownictwo medyczne gminnych organów ds. zdrowia.)

Jednym z głównych zadań jest przeprowadzanie badań lekarskich i ekspertyz oraz sporządzanie w tym zakresie opinii, zaświadczeń i certyfikatów. W wielu przepisach prawnych wyraźnie przewidziano obowiązek przeprowadzenia badania przez lekarza urzędowego. Często są oni również angażowani, nawet jeśli nie jest to wyraźnie wymagane. Wynika to m.in. z faktu, że lekarze urzędowi wyróżniają się szczególną niezależnością oraz specjalistyczną, dodatkową wiedzą w zakresie administracji publicznej. Działają zarówno na zlecenie innych organów, jak i osób prywatnych.

Lekarze urzędowi wykonują również inne zadania, na przykład w zakresie profilaktyki zdrowotnej, ochrony przed zakażeniami oraz higieny środowiska.

Przykłady działań i badań przeprowadzanych przez lekarzy urzędowych na zlecenie organów administracji:

• Badania kwalifikacyjne kandydatów do służby publicznej
• Ocena zdolności zdrowotnej do wykonywania określonych zawodów
• zdolność do służby urzędników
• zdolność do pracy pracowników służby publicznej
• Ekspertyzy zgodnie z Kodeksem Socjalnym – Księga XII (SGB XII)
• Ocena medycznej konieczności stosowania środków leczniczych i pomocniczych oraz kuracji leczniczych i sanatoryjnych dla pracowników służby publicznej
• Ocena zdolności do odbycia kary pozbawienia wolności, zdolności do udziału w postępowaniu sądowym, poczytalności, zdolności do pracy/zdolności do wykonywania zawodu oraz potrzeby opieki w sensie prawnym na potrzeby sądów
• Ustalanie zdolności osób do podróży, np. na potrzeby sądów i urzędów ds. cudzoziemców
• Ustalanie zdolności zdrowotnej do prowadzenia pojazdów mechanicznych
• Ustalanie potrzeby opieki zgodnie z Kodeksem Socjalnym – Księga XI (SGB XI)

Przykłady czynności i badań lekarskich wykonywanych przez lekarzy urzędowych na zlecenie osób prywatnych:

• Studenci: zwolnienie z opłat za studia ze względów zdrowotnych
• Studenci: stwierdzenie niezdolności do przystąpienia do egzaminu ze względów zdrowotnych
• Studenci: przedłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej z powodu choroby / zaświadczenie o konieczności odbycia kuracji dla urzędu skarbowego
• Zaświadczenie o konieczności odbycia kuracji dla urzędu skarbowego