Jeśli zawarli Państwo związek małżeński za granicą i nie został on wpisany do niemieckiego rejestru małżeństw, mogą Państwo – pod pewnymi warunkami – ustalić sposób posługiwania się nazwiskiem w niemieckim porządku prawnym poprzez złożenie oświadczenia w niemieckim urzędzie stanu cywilnego.

O ile w odniesieniu do małżonków zastosowanie ma niemieckie prawo dotyczące nazwisk, w grę wchodzą w szczególności następujące oświadczenia dotyczące nazwiska:

• Wyznaczenie nazwiska małżeńskiego (również po zawarciu małżeństwa). Możliwe są w tym przypadku:

• nazwisko rodowe jednego z małżonków
• obecnie używane nazwisko jednego z małżonków
• wspólne podwójne nazwisko utworzone z nazwisk obojga małżonków

• przyjęcie nazwiska towarzyszącego nazwisku małżeńskiemu poprzez dodanie go przed lub po

• nazwiska rodowego lub
• nazwiska posiadanego w momencie złożenia oświadczenia o ustaleniu nazwiska małżeńskiego.

• Ponowne przyjęcie nazwiska rodowego

Oświadczenie należy złożyć osobiście w urzędzie stanu cywilnego. Może je złożyć wyłącznie sama osoba składająca oświadczenie.

Ponadto osoba składająca oświadczenie musi posiadać zdolność do czynności prawnych. W przypadku osób o ograniczonej zdolności do czynności prawnych obowiązują przepisy dotyczące reprezentacji ustawowej zgodnie z § 106 BGB. W przypadku osób pozostających pod opieką mają zastosowanie §§ 119 i nast. BGB.

Oświadczenia dotyczące nazwiska złożone po zawarciu małżeństwa zawsze wymagają poświadczenia urzędowego.

W Niemczech do poświadczania uprawnieni są notariusze oraz niemieccy urzędnicy stanu cywilnego. Za granicą należy uwzględnić uprawnienia niemieckich urzędników konsularnych w zakresie poświadczania i sporządzania aktów notarialnych.

Oświadczenia o wyborze nazwiska są oświadczeniami woli wymagającymi przyjęcia przez organ urzędowy. Oświadczenia te stają się skuteczne dopiero po ich otrzymaniu przez właściwy niemiecki urząd stanu cywilnego.

Jeżeli dla danego małżeństwa nie istnieje niemiecki wpis o zawarciu małżeństwa, do przyjęcia oświadczenia o wyborze nazwiska w małżeństwie właściwy jest co do zasady urząd stanu cywilnego, w którego okręgu jeden z oświadczających ma lub miał ostatnio miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu. Właściwość ta ma zastosowanie w szczególności wtedy, gdy małżeństwo zostało zawarte za granicą i dotychczas nie zostało zarejestrowane w niemieckim rejestrze małżeństw.

W przypadku braku powiązania z terytorium Niemiec w postaci miejsca zamieszkania lub zwykłego miejsca pobytu na terenie kraju właściwy jest Urząd Stanu Cywilnego I w Berlinie.