Jeżeli dziecko ma zostać przysposobione, oboje rodzice i dziecko muszą wyrazić zgodę na przysposobienie. Zgoda jednego z rodziców może zostać zastąpiona przez sąd rodzinny w pewnych wyjątkowych przypadkach.

Zgoda rodzica może zostać zastąpiona, jeśli jest on obojętny wobec dziecka lub rażąco narusza swoje obowiązki wobec dziecka przez dłuższy czas.

W wyżej wymienionych przypadkach zgoda może zostać zastąpiona tylko wtedy, gdy wiązałoby się to ze szczególnie poważnymi (nieproporcjonalnymi) niedogodnościami dla danego dziecka, gdyby adopcja nie doszła do skutku.

Możliwe jest również zastąpienie zgody rodzica, jeżeli rodzic ten dopuścił się szczególnie poważnego naruszenia swoich obowiązków rodzicielskich, a zatem można założyć, że dziecko nigdy nie będzie mieszkać w gospodarstwie domowym tego rodzica.

Zastąpienie zgody jest również możliwe, jeżeli rodzic cierpi na szczególnie poważną chorobę psychiczną lub szczególnie poważną niepełnosprawność umysłową lub emocjonalną i z tego powodu jest trwale niezdolny do opieki i wychowania swojego dziecka oraz jeżeli w takim przypadku rozwój dziecka byłby poważnie zagrożony, gdyby adopcja nie miała miejsca.

W każdym przypadku przesłanką wycofania zgody jest to, że brak adopcji miałby znaczące negatywne konsekwencje dla danego dziecka. Drobne niedogodności, które mogą wyniknąć dla dziecka, jeśli nie zostanie ono przysposobione, nie uzasadniają zastąpienia zgody na przysposobienie.

Jeśli zgoda ma zostać zastąpiona z powodu obojętności rodzica wobec dziecka, urząd ds. młodzieży jest zobowiązany do poinformowania (pouczenia) rodzica o możliwości zastąpienia jego zgody. Musi wskazać rodzicowi, że sąd rodzinny może zastąpić zgodę dopiero po upływie trzech miesięcy od pouczenia.

Pouczenie to nie jest konieczne, jeśli miejsce pobytu rodzica nie jest znane i nie można go ustalić w ciągu trzech miesięcy pomimo odpowiednich starań ze strony urzędu ds. młodzieży.

Jeśli zgoda ma zostać zastąpiona, ponieważ rodzic jest obojętny na swoje dziecko, urząd ds. młodzieży powinien poinformować (doradzić) temu rodzicowi, jaką pomoc można zaoferować, jeśli rodzic przejąłby wychowanie dziecka we własnej rodzinie.

Poradnictwo to nie ma miejsca, jeśli dziecko było już pod opieką rodziny, która chce je adoptować przez dłuższy czas i można by się spodziewać poważnej krzywdy dla dziecka, gdyby zostało ono przyjęte do gospodarstwa domowego rodzica.

Zgoda ojca może zostać zastąpiona, jeśli matka sprawuje wyłączną opiekę rodzicielską nad dzieckiem.

W wyżej wymienionych przypadkach zgoda może zostać zastąpiona tylko wtedy, gdy wiązałoby się to ze szczególnie poważnymi (nieproporcjonalnymi) niedogodnościami dla danego dziecka, gdyby adopcja nie doszła do skutku.

W przypadkach, w których matka sprawuje wyłączną opiekę rodzicielską, urząd ds. młodzieży musi poinformować ojca o jego możliwościach prawnych. Dotyczy to na przykład możliwości ubiegania się przez ojca o wyłączną opiekę rodzicielską nad dzieckiem.