W niektórych sporach cywilnych (prawo cywilne) przed wniesieniem pozwu do sądu należy podjąć próbę mediacji.

Dotyczy to w szczególności niektórych roszczeń wynikających z prawa sąsiedzkiego, np. z tytułu

• uciążliwości, przerastania (korzeni, gałęzi itp.), spadania (owoców itp.) oraz drzewa rosnącego na granicy
• roszczeń sąsiedzkich zgodnie z odpowiednią ustawą o prawie sąsiedzkim danego kraju związkowego
• roszczeń cywilnoprawnych z tytułu naruszenia dobrego imienia
• z tytułu naruszeń ustawy o ogólnej równości traktowania (AGG).

Próba mediacji jest w tych przypadkach obowiązkowa, jeżeli obie strony mieszkają lub mają siedzibę lub oddział w tym samym okręgu sądu rejonowego.

Próba mediacji nie jest konieczna, jeśli chcą Państwo dochodzić roszczenia w postępowaniu upomnieniowym. Również w niektórych innych przypadkach, w szczególności w sporach rodzinnych oraz w przypadku roszczeń dochodzonych w postępowaniu dokumentowym lub wekslowym, wcześniejsza próba mediacji nie jest wymagana.

W przypadkach obowiązkowej mediacji należy podjąć próbę znalezienia polubownego rozwiązania wspólnie z przeciwnikiem procesowym. Pomocne w tym może być zaangażowanie bezstronnego mediatora lub arbitra działającego w urzędzie arbitrażowym lub innej uznanej instytucji mediacyjnej. Taka mediacja ma między innymi tę zaletę, że zazwyczaj można ją przeprowadzić szybciej i pomaga uniknąć długiego sporu sądowego toczącego się przed wieloma instancjami, co ostatecznie pozwala zaoszczędzić czas i pieniądze.

Jeśli w trakcie postępowania mediacyjnego dojdzie do porozumienia, zostanie ono zapisane w protokole. Protokół ten można wyegzekwować tak samo, jak ugodę zawartą przed sądem.

Jeśli strona przeciwna nie stawi się na posiedzeniu mediacyjnym bez uzasadnionej przyczyny lub nie dojdzie do porozumienia, zostanie to odnotowane w zaświadczeniu. Na jego podstawie można następnie wnieść pozew do sądu.

Należy również pamiętać, że obowiązkowe postępowanie mediacyjne przewidziane jest nie tylko w przypadku niektórych sporów cywilnoprawnych, ale także w przypadku niektórych przestępstw karnych. Jeśli jako osoba poszkodowana chcesz samodzielnie ścigać przestępstwo na drodze sądowej w ramach powództwa prywatnego, musisz najpierw podjąć tzw. próbę ugody. Dotyczy to drobnych przestępstw, takich jak np. naruszenie miru domowego, znieważenie, naruszenie tajemnicy korespondencji, uszkodzenie ciała, groźba oraz zniszczenie mienia.