Ptasia grypa, potocznie nazywana również grypą ptaków, jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusy ptasiej grypy. Może występować między innymi u kur, indyków, kaczek, gęsi, ale także u innego drobiu, a także u łabędzi i innych dzikich ptaków. W przypadku wirusów ptasiej grypy można wyróżnić dwie grupy: wirusy o niskiej zjadliwości („słabo chorobotwórcze”) oraz wirusy o wysokiej zjadliwości („silnie chorobotwórcze”). Wirusy grypy wysoce zjadliwe (na przykład H5N1) mogą powodować u drobiu, zwłaszcza u kurczaków lub indyków, ciężką chorobę, która zazwyczaj kończy się śmiercią. Natomiast wirusy grypy ptaków o niskiej zjadliwości często wywołują jedynie niewielkie objawy chorobowe lub nie powodują ich wcale, ponieważ nie posiadają one cech niezbędnych do wywołania ciężkiej choroby. Wirusy grypy ptaków o niskiej zjadliwości mogą jednak mutować do postaci wysoce zjadliwej.

Tylko wirusy ptasiej grypy podtypów H5 i H7 mogą występować w postaci wysoce zjadliwej. Po zakażeniu wysoce zjadliwymi wirusami ptasiej grypy, zwłaszcza kurczaki i indyki wykazują objawy takie jak wysoka gorączka, brak apetytu, osłabienie, apatia i duszności. Dochodzi m.in. do drastycznego spadku wydajności nieśnej. Czasami zwierzęta umierają nagle, nie wykazując wcześniej żadnych rozpoznawalnych objawów. W większości przypadków zarażone zwierzęta giną. U kaczek i gęsi objawy są czasami mniej wyraźne, przez co zakażenie nie jest od razu rozpoznawane.

Chociaż przede wszystkim kurczaki i indyki ciężko chorują, objawy ptasiej grypy nie są jednoznaczne dla tej choroby i mogą w niektórych przypadkach występować również przy innych schorzeniach. Hodowcy muszą zatem niezwłocznie skonsultować się z weterynarzem, jeśli w stadzie pojawią się objawy kliniczne (np. nagłe zgony, zmniejszone spożycie paszy i wody, spadek wydajności nieśnej itp.).

W przypadku wystąpienia podstaw do podejrzenia zakażenia ptasią grypą należy niezwłocznie powiadomić właściwy urząd weterynaryjny. Urząd weterynaryjny podejmuje wówczas decyzję, czy należy pobrać próbki od zwierząt i zbadać je w laboratorium. Jeśli w laboratorium stwierdzone zostanie zakażenie wirusem ptasiej grypy typu H5 lub H7, właściwy urząd weterynaryjny musi podjąć przepisane środki zwalczania choroby. Dotyczy to wszystkich hodowli, niezależnie od liczby hodowanych ptaków. Na przykład należy usunąć całe stado drobiu. Następnie obiekt hodowlany musi zostać oczyszczony i zdezynfekowany.

Wokół zakażonej hodowli drobiu ustanawia się zazwyczaj strefę zamkniętą o promieniu co najmniej 10 kilometrów na okres co najmniej 30 dni. W strefie zamkniętej obowiązują liczne ograniczenia. Na przykład nie wolno przemieszczać hodowanych ptaków.

Ze względu na wysokie ryzyko zakażenia oraz skomplikowane środki zwalczania choroby wszyscy hodowcy drobiu są zobowiązani do ochrony swoich zwierząt przed zakażeniem ptasią grypą oraz do ścisłego przestrzegania tzw. środków bezpieczeństwa biologicznego. Dotyczy to również małych hodowli hobbystycznych.

Wszyscy hodowcy drobiu są zobowiązani do przestrzegania określonych środków bezpieczeństwa biologicznego: drób może być karmiony i pojony wyłącznie w miejscach niedostępnych dla dzikiego ptactwa. Pasza, ściółka i inne przedmioty, z którymi drób może mieć kontakt, muszą być przechowywane w sposób niedostępny dla dzikiego ptactwa.

Inne ważne środki bezpieczeństwa biologicznego obejmują między innymi czyszczenie i dezynfekcję odzieży oraz obuwia przed wejściem do kurnika. Alternatywnie można stosować jednorazową odzież ochronną (kombinezon, ochraniacze na buty). Jednorazowa odzież ochronna musi zostać natychmiast utylizowana po użyciu. Urządzenia i pojazdy również należy wyczyścić i zdezynfekować przed wprowadzeniem do kurnika.

Każdy hodowca drobiu jest zobowiązany do zgłoszenia swojej hodowli do właściwego urzędu weterynaryjnego.

Zasadniczo wirusy wysoce zjadliwej grypy ptaków mogą być przenoszone na ludzi. Zazwyczaj dzieje się to jedynie w przypadku intensywnego kontaktu z zakażonymi zwierzętami. Należy zatem unikać kontaktu z zakażonymi zwierzętami lub utrzymywać go wyłącznie przy zastosowaniu odpowiednich środków ochronnych.