Kümes kuşu gribi, halk dilinde kuş gribi olarak da adlandırılır ve kuş gribi virüslerinin neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. Bu hastalık, tavuklar, hindiler, ördekler, kazlar başta olmak üzere diğer kümes hayvanlarında, kuğularda ve diğer yabani kuşlarda da görülebilir. Kuş gribi virüsleri, düşük patojenik (“daha az hastalık yapıcı”) ve yüksek patojenik (“çok hastalık yapıcı”) olmak üzere iki gruba ayrılır. Yüksek patojenik grip virüsleri (örneğin H5N1), kümes hayvanlarında, özellikle tavuklarda veya hindilerde, genellikle ölümle sonuçlanan ciddi bir hastalığa yol açabilir. Buna karşılık, düşük patojenik grip virüsleri, ağır bir hastalığa yol açacak özelliklere sahip olmadıkları için genellikle çok hafif hastalık belirtileri gösterir veya hiç belirti göstermez. Bununla birlikte, düşük patojenik grip virüsleri, yüksek patojenik forma mutasyona uğrayabilir.

Yalnızca H5 ve H7 alt tipindeki kuş gribi virüsleri yüksek patojenik formda ortaya çıkabilir. Yüksek patojenik kuş gribi virüsleriyle enfekte olduktan sonra, özellikle tavuklar ve hindilerde yüksek ateş, iştahsızlık, halsizlik, uyuşukluk ve nefes darlığı gibi belirtiler görülür. Bunların yanı sıra yumurtlama performansında da ciddi bir düşüş yaşanır. Bazen hayvanlar, önceden belirgin bir belirti göstermeden aniden ölürler. Çoğu durumda enfekte olan hayvanlar ölür. Ördek ve kazlarda belirtiler bazen daha az belirgindir, bu nedenle enfeksiyon hemen fark edilmeyebilir.

Her ne kadar özellikle tavuklar ve hindiler ağır şekilde hastalanıyor olsa da, kümes hayvanı vebasının belirtileri bu hastalığa özgü değildir ve bazı durumlarda başka hastalıklarda da görülebilir. Bu nedenle, hayvan sahipleri, hayvan sürüsünde klinik belirtiler ortaya çıktığında (örneğin ani ölümler, yem ve su alımında azalma, yumurtlama performansında düşüş vb.) derhal bir veteriner hekime başvurmalıdır.

Kuş gribi enfeksiyonu şüphesi varsa, derhal yetkili veterinerlik dairesine haber verilmelidir. Veterinerlik dairesi, hayvanlardan numune alınıp laboratuvarda incelenip incelenmeyeceğine karar verir. Laboratuvarda H5 veya H7 tipinde kuş gribi virüsü enfeksiyonu tespit edilirse, yetkili veterinerlik dairesi öngörülen mücadele tedbirlerini almalıdır. Bu, beslenen kuş sayısına bakılmaksızın tüm yetiştirme tesisleri için geçerlidir. Örneğin, kümes hayvanı sürüsünün imha edilmesi gerekir. Daha sonra yetiştirme tesisi temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir.

Enfekte olmuş kümesin çevresinde genellikle en az 10 kilometre yarıçapında ve en az 30 gün süreli bir karantina bölgesi oluşturulur. Karantina bölgesinde çok sayıda kısıtlama geçerlidir. Örneğin, yetiştirilen kümes hayvanlarının başka yerlere taşınması yasaktır.

Yüksek bulaşma riski ve zahmetli mücadele tedbirleri nedeniyle, tüm tavuk yetiştiricileri, hayvanlarını kümes gribine karşı korumakla ve bunun için sözde biyogüvenlik önlemlerine sıkı sıkıya uymakla yükümlüdür. Bu, küçük hobi amaçlı yetiştiricilikler için de geçerlidir.

Tüm kümes hayvanı yetiştiricileri için belirli biyogüvenlik önlemleri zorunludur: Kümes hayvanları, yalnızca yabani kuşların erişemeyeceği yerlerde beslenmeli ve sulanmalıdır. Yem, yataklık ve kümes hayvanlarının temas edebileceği diğer nesneler, yabani kuşların erişemeyeceği şekilde saklanmalıdır.

Diğer önemli biyogüvenlik önlemleri arasında, kümeslere girmeden önce giysi ve ayakkabıların temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi yer almaktadır. Alternatif olarak tek kullanımlık koruyucu giysiler (tulum, ayakkabı kılıfları) kullanılabilir. Tek kullanımlık koruyucu giysiler, kullanımdan hemen sonra atılmalıdır. Ekipman ve araçlar da kümes içine girmeden önce temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir.

Her tavuk yetiştiricisi, tavuk çiftliğini yetkili veterinerlik dairesine bildirmekle yükümlüdür.

Yüksek patojenik kuş gribi virüsleri prensip olarak insanlara bulaşabilir. Bu durum genellikle enfekte hayvanlarla yoğun temas halinde gerçekleşir. Bu nedenle enfekte hayvanlarla temasından kaçınılmalı veya sadece uygun koruyucu önlemler alınarak temas sağlanmalıdır.